"Z głębokim smutkiem zawiadamiamy o śmierci Cassandry Wilson, laureatki nagrody Grammy i legendarnej artystki jazzowej" - cytuje słowa oświadczenia magazyn "Variety".
Jak podano, artystka odeszła wcześnie rano "spokojnie w domu", otoczona rodziną i przyjaciółmi. Nie ujawniono przyczyny śmierci.
Cassandra Wilson (4 grudnia 1955 – 1 września 2026) była amerykańską wokalistką jazzową, autorką piosenek i producentką pochodzącą z Jackson w stanie Mississippi. Należała do grona najbardziej cenionych wokalistek jazzowych; krytyk Gary Giddins opisał ją jako artystkę
„obdarzoną niepowtarzalną barwą głosu i sposobem artykulacji”, która „poszerzyła horyzonty gatunku”,
włączając do swojej twórczości elementy bluesa, muzyki country i folku. Zdobyła wiele nagród, w tym dwie statuetki Grammy, a w 2001 roku magazyn „Time” uznał ją za „najlepszą amerykańską wokalistkę”.
Cassandra Wilson była trzecim i najmłodszym dzieckiem Hermana Fowlkesa Jr., gitarzysty, basisty i nauczyciela muzyki oraz Mary McDaniel, nauczycielki szkoły podstawowej, która uzyskała stopień doktora nauk o edukacji. Jej korzenie sięgały ludów Fon i Joruba oraz miały domieszkę pochodzenia irlandzkiego i walijskiego. Dzięki zamiłowaniu matki do muzyki wytwórni Motown oraz pasji ojca do jazzu, rodzice Wilson rozbudzili w niej wczesne zainteresowanie muzyką.
Jej pierwsza formalna edukacja muzyczna obejmowała naukę muzyki klasycznej; od szóstego do trzynastego roku życia uczyła się gry na pianinie, a także grała na klarnecie w szkolnej orkiestrze koncertowej i marszowej. Gdy znudziła się tymi zajęciami, poprosiła ojca, by nauczył ją grać na gitarze. Zamiast tego ojciec udzielił jej lekcji samodzielności, sugerując, by korzystała z podręczników do nauki gry metodą Mela Baya. Wilson zgłębiała tajniki gry na gitarze na własną rękę, wypracowując podejście, które sama określiła mianem „intuicyjnego”. W tym czasie zaczęła pisać własne utwory, utrzymane w stylistyce folkowej. Występowała również w przedstawieniach teatru muzycznego m.in. w roli Dorotki w „Czarnoksiężniku z Krainy Oz”, przełamując bariery rasowe w systemie szkolnym, w którym niedawno zniesiono segregację.
Wilson studiowała w Millsaps College oraz na Jackson State University, uzyskując dyplom w dziedzinie komunikacji masowej. Poza zajęciami na uczelni wieczorami występowała z zespołami grającymi covery R&B, funku i popu, a także śpiewała w lokalnych kawiarniach. Dzięki organizacji Black Arts Music Society, założonej przez Johna Reese’a i Alvina Fieldera, po raz pierwszy miała okazję wykonywać muzykę w stylu bebop. W 2007 roku Wilson uzyskała tytuł doktora sztuki w Millsaps College.
W 1981 roku przeprowadziła się do Nowego Orleanu, by objąć stanowisko asystentki dyrektora ds. kontaktów publicznych w lokalnej stacji telewizyjnej WDSU. Nie zabawiła tam jednak długo. Współpraca z takimi mistrzami jak Earl Turbinton, Alvin Batiste i Ellis Marsalis dodała jej odwagi, by na poważnie zająć się wykonywaniem jazzu, i w kolejnym roku przeniosła się do Nowego Jorku
W Nowym Jorku Wilson skupiła się na improwizacji. Silnie zainspirowana wokalistkami Abbey Lincoln i Betty Carter, doskonaliła frazowanie i technikę scat, jednocześnie ucząc się kształcenia słuchu pod okiem puzonisty Grachana Moncura III. Uczęszczając na jam session prowadzone przez pianistę Sadika Hakima (współpracownika Charliego Parkera), poznała saksofonistę altowego Steve’a Colemana; zachęcił on ją do wyjścia poza standardowy repertuar jazzowy i zajęcia się tworzeniem autorskiego materiału. Wilson została wokalistką i jedną z założycielek kolektywu M-Base – którego czołową postacią był Coleman – stanowiącego stylistyczną kontynuację działań organizacji Association for the Advancement of Creative Musicians (AACM) oraz Black Artists Group (BAG) i na nowo interpretującego rytmikę funku oraz soulu w kontekście jazzu tradycyjnego i awangardowego. Peter Watrous w artykule dla „The New York Times” pisał:
„Działająca na Brooklynie grupa M-Base, wykorzystująca zarówno formy jazzowe, jak i popowe, tworzy muzykę, która początkowo brzmi jak funk lat 70. Podobnie jak twórczość Marsalisa (i jego brata Wyntona), muzyka M-Base – tworzona przez Steve’a Colemana wraz z Gregiem Osbym, Cassandrą Wilson i Geri Allen w swoich najlepszych momentach pełna jest subtelnych pomysłów ukrytych pod maską muzyki popularnej. W zespole Colemana wokalistce towarzyszą: gitara basowa (elektryczna), gitara, perkusja i instrumenty klawiszowe; to błyszcząca mieszanka muzyczna, odwołująca się do znanych motywów rockowych i funkowych, a jednak dzięki licznym zabiegom rytmicznym i metrycznym, brzmiąca nowocześnie”.
Choć głos zazwyczaj traktowany jako centralny punkt każdej aranżacji, w której występuje – nie wydawał się oczywistym wyborem w kontekście złożonych faktur czy rozbudowanych harmonicznie melodii charakterystycznych dla M-Base, Wilson potrafiła wkomponować się w te układy dźwiękowe, wykorzystując zarówno improwizację wokalną bez słów (scat), jak i tradycyjny tekst. Można ją usłyszeć na debiutanckim albumie Colemana jako lidera, „Motherland Pulse” (1985), a następnie jako członkinię jego grupy Five Elements na płytach „On the Edge of Tomorrow” (1986), „World Expansion” (1986) i „Sine Die” (1987), a także na jedynym nagraniu M-Base Collective w składzie dużego zespołu: „Anatomy of a Groove” (1992).
W tym samym czasie Wilson koncertowała z awangardowym trio New Air, w którego skład wchodził saksofonista altowy Henry Threadgill, i nagrała we Włoszech album „Air Show No. 1” (1987). Threadgill, starszy od niej o dekadę członek stowarzyszenia AACM, zyskał uznanie jako kompozytor dzięki umiejętności wykraczania poza granice stylistyczne, była to cecha, która łączyła go z Wilson.
Podobnie jak inni artyści związani z nurtem M-Base, Wilson podpisała kontrakt z niezależną wytwórnią JMT z siedzibą w Monachium. Swój pierwszy autorski album, „Point of View”, wydała w 1986 roku. Tak jak w przypadku większości późniejszych płyt dla JMT, sesje te zdominowały kompozycje samej Wilson, utrzymane w duchu M-Base; artystka nagrywała również utwory autorstwa lub współautorstwa Colemana, Jean-Paula Bourelly’ego i Jamesa Weidmana, a także kilka standardów. W miarę powstawania kolejnych nagrań jej głęboki, gardłowy alt stopniowo zyskiwał na wyrazistości, wysuwając się na pierwszy plan. Artystka rozwinęła niezwykłą umiejętność operowania wysokością dźwięku (w tym jego przeciągania i modulowania), wydłużania sylab oraz manipulowania barwą głosu od ciemnych, głębokich tonów po brzmienia bardziej puste, matowe.
Choć nagrania te ugruntowały jej pozycję jako poważnej artystki, szerokie uznanie krytyki przyniosła jej dopiero płyta ze standardami ”Blue Skies” (1988), zarejestrowana w połowie tego okresu. Przejście do wytwórni Blue Note Records w 1993 roku stanowiło kluczowy punkt zwrotny w jej karierze i umożliwiło dotarcie do odbiorców spoza kręgu jazzu, co zaowocowało sprzedażą albumów w setkach tysięcy egzemplarzy.
Począwszy od albumu „Blue Light 'til Dawn” (1993), jej repertuar ewoluował w stronę szerokiej syntezy bluesa, popu, jazzu, muzyki świata i country. Choć nadal wykonywała własne kompozycje oraz standardy, sięgała po niezwykle różnorodne utwory, takie jak „Come On in My Kitchen” Roberta Johnsona, „Black Crow” Joni Mitchell, „Last Train to Clarksville” zespołu The Monkees czy „I'm So Lonesome I Could Cry” Hanka Williamsa.
Wydany w 1996 roku album Wilson, „New Moon Daughter”, zdobył nagrodę Grammy w kategorii najlepszego jazzowego wykonania wokalnego. W 1997 roku artystka wzięła udział w nagraniach oraz trasie koncertowej, wykonując partię wokalną w nagrodzonej Pulitzerem kompozycji Wyntona Marsalisa „Blood on the Fields”.
Jedną z najważniejszych inspiracji dla Wilson była twórczość Milesa Davisa. W 1989 roku wystąpiła jako support przed koncertem Davisa na festiwalu JVC Jazz Festival w Chicago. W 1999 roku wyprodukowała album „Traveling Miles”, będący hołdem dla tego muzyka. Album powstał na bazie serii koncertów jazzowych, które artystka dała w Lincoln Center w listopadzie 1997 roku dla uczczenia Davisa; zawiera on trzy utwory oparte na kompozycjach samego Davisa, z których Wilson zaadaptowała oryginalne motywy.
W latach 1981–1983 Wilson była żoną Anthony’ego Wilsona. Miała syna, Jerisa, urodzonego pod koniec lat 80. Jemu zadedykowała utwór „Out Loud (Jeris' Blues)”, zamieszczony na albumie „She Who Weeps” z 1991 roku. Przez wiele lat Wilson mieszkała z synem w nowojorskiej dzielnicy Sugar Hill, w mieszkaniu, które wcześniej należało do Counta Basiego, Leny Horne oraz boksera Joego Louisa.
W latach 2000–2003 Wilson była żoną aktora Isaacha de Bankolé, który wyreżyserował film koncertowy z jej udziałem pt. „Traveling Miles: Cassandra Wilson” (2000).
Cassandra Wilson zmarła 1 września 2026 roku w Jackson w stanie Mississippi w wieku 70 lat.
Solowa dyskografia artystki:
· Point of View (JMT, 1986)
· Days Aweigh (JMT, 1987)
· Blue Skies (JMT, 1988)
· Jumpworld (JMT, 1990)
· Live (JMT, 1991)
· She Who Weeps (JMT, 1991)
· Dance to the Drums Again (DIW, 1992)
· After the Beginning Again (JMT, 1992)
· Blue Light 'til Dawn (Blue Note, 1993)
· New Moon Daughter (Blue Note, 1995)
· Rendezvous with Jacky Terrasson (Blue Note, 1997)
· Traveling Miles (Blue Note, 1999)
· Belly of the Sun (Blue Note, 2002)
· Glamoured (Blue Note, 2003)
· Thunderbird (Blue Note, 2006)
· Loverly (Blue Note, 2008)
· Silver Pony (Blue Note, 2010)
· Another Country (eOne, 2012)
· Coming Forth by Day (Legacy, 2015)
Prześlij komentarz